Christie
Christie - wybranie powieści

Christie - wybranie powieści


à Tajemnicza historia w Styles (The Mysterious Affair at Styles, 1920) – powieść detektywistyczna, w której po raz pierwszy pojawia sie postać detektywa Herlulesa Poirot. Akcja dzieje się podczas I wojny światowej. Narrację prowadzi jeden z uczestników opowieści – Hastings. Tytułowa Styles Court to rezydencja, w której panuje dość nieprzyjemna atmosfera. Na domiar złego właścicielka posiadłości zostaje otruta. Przebywający wówczas w rezydencji Arthur Hastings proponuje usługi swojego przyjaciela detektywa Poirot. Podejrzanym zostaje dwadzieścia lat młodszy małżonek zmarłej i syna, który kłócił się z nią w dzień przed śmiercią. Mordercą okazuje się maż - Alfred Inglethorp, któremu pomaga służąca Ewelina Howard.

Tajemniczy przeciwnik (The Secret Adversary, 1922) – powieść kryminalna, rozgrywająca się w latach 1915-1920, gdzie po raz pierwszy pojawia się para detektywów - Tommy Beresford i Tuppence Cowley.


Morderstwo na polu golfowym (Murder on the Links,1923) – Ponownie pojawia się Herkules Poirot i Arthurem Hastingsem, który poznaje swoją przyszłą żonę Dulcie Duveen.


Mężczyzna w brązowym garniturze (The Man In The Brown Suit lub Mystery Of The Mill House) – powieść z 1924 roku, w której pojawia się postać pułkownika Race, inspirowana podróżami Christie.


Wielka czwórka (The Big Four, 1927) – powieść kryminalna, w której śledztwo prowadzi Herkules Poirot. Wielka Czwórka jest organizacją przestępczą, a na jej czele stoją bardzo wpływowe osoby.


Tajemnica Błękitnego Expressu (The Mystery of the Blue Train, 1928) – pierwotna wersja opowiadania Ekspres do Plymouth ze zbioru opowiadań Agathy Christie wydanego w 1974 roku: Wczesne sprawy Poirota.


Morderstwo na plebanii (The Murder at the vicarage, 1930) – powieść kryminalna wprowadzająca po raz pierwszy postać panny Murple. Sprawa którą zajmuje się detektywka toczy się wokół morderstwa pułkownika, którego ciało znalazł proboszcz w swoim gabinecie.


Tajemnica Sittaford (The Sittaford Mystery lub The Murder at Hazelmor, 1931)


Samotny Dom (Peril at End House, 1932) – ekranizacja w 1990 roku przez ITV. W roli detektywa Herkulesa Poirot obsadzony został David Suchet.


Morderstwo w Orient Expressie (Murder on the Orient Express/Murder on the Calais Coach, 1934) – powieść detektywistyczna, z początku publikowana w odcinkach. Znów pojawia się postać Herkulesa Poirot.

FABUŁA: Hercules Poirot planuje podróż powrotną z Azji do Europy pociągiem Orient Express. Okazuje się, że jest kłopot z miejscem. Pociąg jest zatłoczony, a wszystkie przedziały zarezerwowane. Poirot korzysta z uprzejmości przyjaciela – Bouca – dyrektora Compagnie Internationale des Wagons Lits i udaje mu się znaleźć wolny przedział.

W czasie jazdy, do detektywa zwraca się amerykański milioner, Samuel Ratchett, który twierdzi, że dostaje listy z pogróżkami i prosi go o odnalezienie autora anonimów. Hercules Poirot odmawia. Na drugi dzień Ratchetta znajdują zasztyletowanego w swoim przedziale. Podejrzanych jest ok. dwunastu osób. Są nimi pasażerów przedziału, bo drzwi do innych części pociągu pozostawały zamknięte, a sprawca nie mógł uciec na żadnej ze stacji (pociąg wpadł w nocy w śnieżne zaspy i utknął w okolicy Bałkanów).

Każdy z podejrzanych ma dobre wytłumaczenie. W czasie śledztwa Poirot dowiaduje się też nieciekawych rzeczy o zamordowanym (fałszywe nazwisko, kryminalna przeszłość). Całe podejrzane towarzystwo okazuje się winne zbrodni, ponieważ w jakimś stopniu byli związani z rodziną Armstrongów, których córka została zamordowana z winy Ratchetta (zabójstwo miało być zemstą).

A.B.C. (The ABC Murders, 1936) – powieść z Herkulesem Poirot, który zajmuje się serią morderstw dokonywanych alfabetycznie w Anglii. Morderca przy zwłokach zostawia rozkład jazdy pociągów, w którym stacje są ułożone w porządku  alfabetycznym, stąd nazwa "ABC". Przed zbrodnią, morderca przysyła Poirot list ze wskazówkami, służącymi jego wytropieniu. Detektyw dochodzi kolejno do czterech alfabetycznych zbrodni. Z początku aresztowana zostaje niewłaściwa osoba, a Herkules dochodzi do wniosku, że wśród morderstw chodziło tylko o jedną osobę. Mordercą okazał się brat jednej z ofiar na literę C, który liczył na spadek po bracie.

Dziesięciu małych Murzynków (Ten Little Niggers, 1939) – powieść, której akcja toczy się na odludnej wyspie. Pan Owen zaprasza nią ośmiu gości. Pozornie nie są oni ze sobą powiązani. Gdy przyjeżdżają, okazuje się, ze nie ma gospodarza. Służący postępują jednak wg danych im instrukcji odtwarzają płytę, na której Owen oskarża wszystkich gości o zbrodnie; jednak żadnej z nich nie można udowodnić. Każda osóba znajduje w swoim pokoju wierszyk o znikających Murzynkach, a w nocy zaczyna się zabawa.


Goście zostają zamordowani w różny sposób (cyjanek potasu, uderzenie w głowę). Gospodarz musi być wśród nich.

OFIARA

WINA

ŚMIERĆ

Anthony Marston

przejechał motorem dwoje dzieci

cyjanek w szklance whisky

Eithel Rogers

nie pomogła ciężko chorej pracodawczyni, chcąc uzyskać zysk z testamentu pracodawczyni

otrucie

Generał John Macarthur

odpowiedzialny za śmierć kochanka żony (jako przełożony, wysłał go na front)

uderzenie w tył głowy ciężkim przedmiotem

Thomas Rogers

wspólnik służącej

uderzenie siekierą

Emily Brent

zwolnienie z pracy służącej w ciąży – przyczyna samobójstwa dziewczyny

wstrzyknięcie cyjanku w kark

Sędzia Lawrence Wargrave

nieuczciwy nakaz śmierci dla niewinnego człowieka

strzał w głowę

Doktor Edward Armstrong

zoperowanie w stanie nietrzeźwym kobiety w wyniku czego zmarła.

 ...

 
Christie - kalendarium

Agatha Christie - kalendarium życia i twórczości

1890
15 września Agatha Mary Clarissa Miller przychodzi na świat w rezydencji Ashfield w Torquay jako trzecie dziecko Clary z domu Boehmer i Fredericka A. Millera.


1895/6
Pobyt z rodziną we Francji (Pau, Paryż, Dinard).


1901
Śmierć ojca.


1902
Nauka na pensji panny Guyer w Torquay.


1906
Pobyt na różnych pensjach w Paryżu. Studia muzyczne, nauka śpiewu i rysunku.


1909
Pierwsza próba literacka: "Snow upon the Desert".


1910

Wyjazd na sezon zimowy do Kairu. Pierwsze oświadczyny.


1911
10 maja pierwszy lot Agathy aeroplanem.


1912
Agatha poznaje na balu pułkownika Archibalda Christie.


1914-1918
Tuż po wybuchu I wojny światowej Agatha podejmuje pracę w Ochotniczym Komitecie Pomocy najpierw jako pielęgniarka, potem jako pomocnica w aptece. Archibald Christie walczy na froncie. 24 grudnia 1914 biorą ślub.


1918
Państwo Christie przeprowadzają się do Londynu. Archibald otrzymuje posadę w Ministerstwie Lotnictwa.


1919
Narodziny córki Rosalind.


1920
Nakładem wydawnictwa Johna Lane'a The Bodley Head ukazuje się pierwsza powieść Christie - "Tajemnicza historia w Styles", w której zapoznajemy się z Herkulesem Poirotem.


1922
To samo wydawnictwo publikuje drugą powieść Agathy Christie. Jest to "Tajemniczy przeciwnik", w którym jako detektywi występują Tommy Beresford i jego późniejsza żona Tuppence Cowley.
Państwo Christie wyruszają w podróż dookoła świata: Archibald jako członek oficjalnej delegacji pod przewodnictwem majora Belchera, Agatha jako osoba towarzysząca. Trasa biegnie przez Afrykę Południową, Australię, Hawaje i Kanadę. Plonem tej podróży jest powieść "Mężczyzna w brązowym garniturze".


1923
Powrót Christi do Anglii.


1924
Podpisanie umowy z wydawnictwem Collins. Agatha publikuje własnym sumptem w wydawnictwie Geoffrey Bles tomik wierszy "Road of Dreams". Przeprowadzka z Londynu do Sunningdale, gdzie państwo Christie kupują swój pierwszy dom - Styles.


1926
Ukazuje się "Zabójstwo Rogera Ackroyda". Początki sławy. Śmierć matki. Rozpad małżeństwa. W grudniu Agatha Christie znika z domu na dziesięć dni, które spędza pod fałszywym nazwiskiem w hotelu w Harrogate, wywołując sensację na łamach prasy.


1928
Niemy film niemiecki na motywach "Tajemniczego przeciwnika" Christi. Brytyjski film "The Passing Mr Quin" na podstawie opowiadań o panu Harleyu Quinie. Premiera "Alibi" - pierwszej wersji scenicznej "Zabójstwa Rogera Ackroyda". Rozwód. Podróż z Rosalind i jej opiekunką Carlo Fisher na Wyspy Kanaryjskie, gdzie powstaje znaczna część "Zagadki Błękitnego Ekspressu". Pierwsza samotna podróż Orient Expressem na Bliski Wschód.


1929
Zakup domu przy Cresswell Place 22 w Londynie. Akces do Klubu Detektywów.


1930
Ukazuje się "Morderstwo na plebanii" - pierwsza powieść Christi z panną Marple - oraz pierwsza powieść psychologiczna-obyczajowa pod pseudonimem "Mary Westmacott". Londyńska prapremiera "Czarnej kawy". Druga podróż na Bliski Wschód i początek znajomości z młodszym o 14 lat archeologiem Maxem Mallowanem.
11 września Agatha i Max biorą ślub w Edynburgu.


1931
Na ekrany wchodzi "Alibi", pierwszy dźwiękowy film na podstawie "Zabójstwa Rogera Ackroyda". Zakup posiadłości Winterbrook House nad Tamizą, w pobliżu Oksfordu.


1933
Wyjazd z Maxem na wykopaliska do Iraku.


1934
Ukazuje się "Morderstwo w Orient Expressie" oraz "Niedokończony portret", powieść autobiograficzna, pisana pod pseudonimem Mary Westmacott.


1935
Wyjazd na kierowane przez Maxa wykopaliska w Syrii.


1936
Ukazują się powieści Christi "Morderstwo w Mezopotamii" i "Karty na stół".


1937
Ukazuje się powieść "Śmierć na Nilu".


1938
Sprzedaż rodzinnego domu Ashfield w Torquay. Zakup posiadłości Greenway w Devonie.


1939
Ukazuje się powieść "Dziesięciu Murzynków".
Po wybuchu II wojny światowej Agatha podejmuje ochotniczą pracę w aptece szpitala w Torquay. Bombardowanie Devonu. Służba Maxa w lotnictwie.


1940
Ukazuje się powieść Christi "Zerwane zaręczyny"


1941
Małżeństwo córki z majorem Hubertem Prichardem. Max oddelegowany do Kairu. Agatha wraca do Londynu i pracuje w aptece uniwersyteckiej. Ukazuje się powieść "Zło, które żyje pod słońcem" oraz antynazistowska powieść "N czy M".


1942
Wychodzi powieść "Zatrute pióro".


1943
Ukazuje się powieść "Pięć małych świnek".
We wrześniu w Cheshire rodzi się wnuk Agathy - Mathew.


1944
Zięć Agathy ginie na froncie. Wychodzą dwie powieści" "Samotna wiosną" (pod pseudonimem Mary Westmacott) i "Zakończeniem jest śmierć". Akcja tej ostatniej, napisanej z inspiracji archeologa Stephena Glanville'a, rozgrywa się w starożytnym Egipcie.


1945
Premiera filmu René Claira "Dziesięciu Murzynków". Powrót Maxa. Wyjazd do Greenway House.


1946
Wspomnienia z pierwszego pobytu na wykopaliskach i początków znajomości oraz małżeństwa z Maxem, zatytułowane "Opowiedzcie, jak tam żyjecie" zostają opublikowane pod nazwiskiem Agatha Christie Mallowan.


1947
Na życzenie królowej matki Mary, Agatha Christi pisze słuchowisko radiowe "Trzy ślepe myszki".


1948
Ukazuje się "Pora przypływu".


1949
Drugie małżeństwo córki z prawnikiem i orientologiem Anthonym Hicksem. Początek dziesięcioletniego pobytu na wykopaliskach w Nimrud. Wychodzi "Dom zbrodni".


1950
Przyjęcie do Londyńskiej Akademii Nauk. Rekordowa sprzedaż powieści "Morderstwo odbędzie się..." W Nimrud początek pracy nad "Autobiografią".


1951
Początek współpracy Christie z impresariem Peterem Saundersem.


1952
Londyńska premiera "Pułapki na myszy".


1953
Prapremiera sztuki "Świadek oskarżenia".


1954
Agatha otrzymuje w Stanach Zjednoczonych główną nagrodę dla najlepszego pisarza literatury detektywistycznej.


1955
Srebrne wesele Maxa i Agathy. Założenie spółki Agatha Christie Ltd.


1957
Ukazuje się powieść "4.50 z Paddington".


1958
Agatha zostaje przewodniczącą Klubu Detektywów. Wychodzi "Próba niewinności".


1960
Max Mallowan zostaje odznaczony Orderem Imperium Brytyjskiego.


1961
Agatha otrzymuje tytuł doktora honoris causa uniwersytetu w Exeter.


1962
Umiera Archibald Christie. Na ekrany wchodzi film "4.50 z Paddington" z Margaret Rutherford w roli panny Marple. "Pułapka na myszy" od 10 lat utrzymuje się nieprzerwanie w repertuarze scen londyńskich.


1965
Ukazuje się powieść "Hotel ŤBertramť". Zakończenie pracy nad "Autobiografią". Pod nazwiskiem Agatha Christie Mallowan wychodzi zbiór wierszy i opowiastek o tematyce gwiazdkowej "Gwiazda nad Betlejem".


1966
Ukazuje się powieść Christi "A.B.C."


1968
Max Mallowan otrzymuje tytuł szlachecki za zasługi na polu archeologii.


1972
Wydawnictwo Collins publikuje dwutomowy zbiór wierszy zebranych Agathy Christie.


1973
Ukazuje się ostatnia powieść Agathy "Tajemnica Wawrzynów". Pisarka przechodzi zawał serca.


1974
Na ekrany kin wchodzi, odnosząc światowy sukces, "Morderstwo w Orient Expressie".


1975
Wychodzi "Kurtyna", powieść o ostatniej sprawie Herkulesa Poirota, zakończona śmiercią wielkiego detektywa. Książka - podobnie jak "Uśpione morderstwo" - została napisana podczas wojny i złożona w depozycie bankowym.


1976
12 stycznia Agatha Christie umiera. Wychodzi "Uśpione morderstwo" (z panną Marple).


1977
Ukazuje się "Autobiografia". Wydawnictwo Collins publikuje też wspomnienia Maxa Mallowana.


1978
19 sierpnia umiera Max Mallowan.